Gearchiveerd onder: VPRO Gids
Het is een winderige decemberavond in het kinkerstraatje Bermondsey Wall. Een trimmer rent voorbij en klinken de onzekere stappen van drie mannen in smoking. De akoestiek blijft beperkt tot het geklets van aanspoelende golfjes in de Theems en het geklater van een fontein. Er hangt geen smog die het licht van de volle maan absorbeert en het ruikt nergens naar, zeker niet naar open haarden of rottende kadavers. Op de muur van het tot luxe-appartementcomplex omgebouwde pakhuis New Concoria Wharf vertelt een plaquette dat zich op deze plek het rovershol van Bill Sikes, één van de schurken uit Oliver Twist, bevond. Voor de rest echter, verraadt niets dat deze wijk, het toenmalige Jacob’s Island, 160 jaar geleden het armste en smerigste stukje Londen was.Charles Dickens’ meesterwerk over recht en onrecht, waarin de onderwereld zo’n prominente plek kreeg dat de jonge Queen Victoria dit ‘Light book’ niet mocht lezen, is een catalogus van armoede. Op de tentoonstelling van Londense kaarten welke momenteel te zien is in The British Library, had de odyssee van de jonge wees Oliver mooi dienst kunnen doen als pauperaltas van vroeg-Victoriaans Londen. Natuurlijk leidde Oliver’s omweg naar verlossing ook langs betere gebieden als Hampstead, Hyde Park en Chertsey (het abdijdorpje aan de Theems ten westen van Londen dat in 666 werd gesticht), maar het grootste deel van het verhaal speelde zich af in de oostelijke kant van Londen waar Oliver samen met zijn makker, de Artful Dodger, in opdracht van Fagin zakken roldeDickens moest zijn woordenschat duchtig aanspreken om de ellende in Bethnal Green, Holborn en Farringdon te omschrijven, maar superlatieven reserveerde hij voor het eiland van Jacob, iets ten oosten van waar een halve eeuw later Tower Bridge zou worden gebouwd. Haast niemand kende het gebied. Of wilde het kennen, zoals de functionarissen van de waterpolitie die de schrijver soms op patrouille meenamen en het bestaan van Jacob’s Island tegenover hun nieuwsgierige gast aanvankelijk ontkenden. Op dit modderige eilandje, ormingd door een ondiepe greppel (Folly’s Ditch), stond de meest vervallen sloppenwijk, een ‘rookery’. Dickens schreef dat in Jacob’s Island de slip het smerigst was, de rivier het donkerst, de roetdampen het dichtst, de nachten het griezeligst en de houten palen te rot om een waslijn op te hangen, in de veronderstelling dat kleren hier werden gewassen. Dit was het Venetië van de Rioleringen, de ‘Capital of Cholera’. Officieel bestaat de naam Jacob’s Island niet meer. Wel is er nog een Jacob Street, die de grens vormt tussen het rijk en arm in Shad Thames zoals deze buurt nu heet. Aan de zuidkant staan talloze betonnen ‘council estates’, waaronder ‘Oliver House’. Dit zijn de rookeries van de twintigste eeuw, waar de huren laag zijn, de kamers ruim en de urinelucht gratis. Aan de Theemszijde van het straatje wonen de derivatenhandelaren en zakenbankers die over het water werken en ‘s avonds in de Italiaanse restaurants eten waar met kerst geen gestampte erwten maar avocadomousse wordt geserveerd. Als het enige overgebleven pakhuis uit Dickens’ tijd is New Concordia Wharf de populairste locatie, hetgeen zich uit in een vraagprijs van 350.000 euro voor een studio. Desondanks leidt het, door de verborgen ligigng, een relatief anoniem bestaan. Haar vijftien minuten van ‘fame’ beleefde het oude pakhuis toen een naakte John Cleese uit het raam hing in A Fish Called Wanda, een verre echo van de dodelijke smak die de moordenaar Sikes vanaf het dak maakte, nadat hij zijn vriendin, de prostituée Nancy, nabij Londen Bridge had vermoord. Patrick van IJzendoorn
Geef een reactie so far
Een reactie plaatsen
