London Calling: notities uit een gekkenhuis

Een tijdje geleden vond ik mezelf terug op Old Trafford. Terwijl mijn neefje zich blijmoedig een weg baande tussen de rood-witte wekkers, theepotten en bretels in de Manchester United Megashop, vergaapte ik me aan twee levensgrote foto’s. Ter linkerzijde hing het succesvolle team van 1968. De spelers zaten er ontspannen en lachend bij. Daartegenover stond het sterrenensemble van veertig jaar later, bij wie geen spoor van vreugde te herkennen is. Waarom is die lach verdwenen? Op deze vraag hoopte ik een antwoord te vinden in het boek Manchester United, rebels & betoverend waarin Raf Willems de plaatselijke voetbalvereniging van de wereldgemeenschap portretteert. De Vlaamse sportjournalist staat erom bekend dat hij voetbal vaak in een maatschappelijke context plaatst en hij probeert dat ook hier. Voor Willems is Manchester United de sportieve tak van de progressieve beweging. In de eerste hoofdstukken komt al doende de schilderkunst van L.S. Lowry voorbij, de speltheorie van Johan Huizinga, het Manchester Liberalisme, popgroep The Smiths en de opkomst van de vakbonden.

Willems legt bovendien de nadruk op het kosmopoliete karakter van de club, die in 1878 werd opgericht door een Italiaanse ijsverkoper. Old Trafford ontwikkelde zich tot een tehuis voor immigranten, aanvankelijk afkomstig uit andere delen van het koninkrijk en later uit de hele wereld. Juist vanwege die achtergrond is de club lange tijd een vijand van de gevestigde orde geweest. Maar hoe rebels is deze voetbalmultinational vandaag de dag, nu spelers zijn gedegradeerd tot handelswaar en supporters tot consumenten?

In een poging om een antwoord op deze vraag te geven laat Willems z’n boek verzanden in een beleidsdocument over maatschappelijk ondernemen, faciliteiten voor blinde bezoekers en kudos-tripjes naar Nelson Mandela. De idealist Willems looft de goedbedoelde strijd van Manchester United tegen armoede, maar negeert het even interessante als pijnlijke gegeven dat opgroeien in materiële armoede achteraf gezien juist een zegen bleek te zijn geweest voor topvoetballers.Willlems heeft het boek niet als journalist geschreven, maar als één van de zeventig miljoen langeafstandsfans. Dat uit zich in een epidemie van uitroeptekens, Engelse termen, clichés, foutjes en te letterlijke vertalingen (“ordinaire wedstrijden”). Storend zijn ontboezemingen als “Ik bombardeer The King of Stretford End tot mijn persoonlijke all-time Unitedfavoriet boven mijn oude helden Best en Cantona” en “Ik doop bij dezen Ryan Giggs om tot all-time Mister Manchester United!” Het devies van dit boek luidt: lange halen, snel thuis.

Uitgerekend het soort voetbal dat Willems verafschuwt.

 Patrick van IJzendoorn Manchester United, rebels en betoverend: portret van een club – Raf WillemsDe Arbeiderspers/Het Sporthuis 2007.19.95 euro.298 pagina’s.