Londens Dagboek: aantekeningen uit een gekkenhuis

De viering van het Taipusum-festival bij de Batu Caves in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur eind januari was anders dan in andere jaren. Normaal gesproken beklimmen zo’n anderhalf miljoen Hindoes, uitbundig of in trance, de 272 trappen naar de grotten welke dienst doen als tempel van de god Murugan. Dit jaar was het beduidend minder druk en de sfeer gespannen. Enkele maanden eerder waren leiders van de Maleisisch-Indiase mensenrechtenbeweging Hindraf, die een petitie hadden willen aanbieden aan de Britse gezant, hier opgepakt wegens samenscholing. De arrestatie leidde tot een vreedzame mars door het zakencentrum van Kuala Lumpur, welke genadeloos werd neergeslagen. Vorige maand was er wederom een demonstratie. Ditmaal wilden Indiase families, als een handreiking, bloemen aanbieden aan premier Abdullah Badawi. Wederom was de oproerpolitie ter plekke. Volwassenen werden in het gevang gegooid, hun kinderen in weeshuizen.

Vooral de jongere generatie Indiërs is het zat om in eigen land als tweederangs burgers te worden behandeld. Sinds begin jaren zeventig is de Bumiputera-politiek van kracht. De islamitische Maleiers, die zichzelf met enige geschiedvervalsing hebben uitgeroepen tot de zonen van de vruchtbare Maleisische aarde, kregen voorrang op gebieden als woningbouw, onderwijs, financiën, geloof en werkgelegenheid. Dit werd nodig geacht om de boel na de rassenrellen van 1969 bijeen te houden, daar de Maleise meerderheid een economische achterstand aan het opbouwen was ten opzichte van de Indiase en met name Chinese minderheden. Een kleine veertig jaar later is de houdbaarheidsdatum van deze staatsdiscriminatie ruim overschreden, maar de overheid houdt er krampachtig aan vast. Waar de Indiërs, die een kleine tien procent van de bevolking uitmaken, openlijk hun weerzin tegen deze politiek uiten (een sentiment dat wordt gevoed doordat er de laatste tijd steeds meer tempels worden afgebroken), daar hebben de Chinezen, ruim een kwart van de bevolking, hun weerzin stilletjes beleden.

De twee minderheidsgroepen hebben elkaar gevonden in de progressieve Democratische Actiepartij, één van de drie oppositiepartijen die in het weekeinde hebben gewonnen, mede dankzij slim gebruik van blogs, YouTube tot en met Facebook, aangezien er geen vrijheid van traditionele pers is. De andere winnaars waren de moslimfundamentalistische PAS die haar impopulaire, radicale ideologie de laatste jaren heeft afgezwakt en de Rechtvaardigheidspartij van de voormalige ex-premier Anwar Ibrahim. Vijf van de dertien staten vielen in handen van de oppositie, waaronder het toeristische eiland Penang, het industriële Selangor en de hoofdstad zelf. De Chinezen en Indiërs straften hun traditionele vertegenwoordigers, die in de al sinds de onafhankelijkheid van 1957 regerende Nationale Eenheidspartij zitten, genadeloos af omdat ze amper niets hebben gedaan om het lot van hun achterban te verbeteren. Vanuit de zakenwereld klonken meteen kritische noten. Zo voorspelde de Azië-analist van ING dat de economische voorspoed van Maleisië door de sociale revolutie gevaar loopt. Deze angst is ongegrond. Naast maatschappelijke vrijheid, willen de Indiërs en vooral ook de Chinezen, die de economie grotendeels in handen hebben, vooral ook meer economische vrijheid.

Patrick van IJzendoorn