Londens Dagboek: aantekeningen uit een gekkenhuis

De Britse klassenstrijd is beslecht met een gasrekening. Na ruim een halve eeuw verlaten de nazaten van Evelyn Waugh, van de schrijver wiens dédain voor de lagere klassen legendarisch was, het veertien slaapkamers tellende landgoed Combe Florey in het graafschap Somerset. Evelyn’s schoondochter wil ergens gaan wonen waar ze het zich kan veroorloven om de verwarming aan te steken. Uitgerekend op 1 mei gaat de uit 1665 stammende villa onder de hamer.

Van oudsher heeft het landgoed een band gehad met het literaire leven. Aan het einde van de achttiende eeuw woonde dominee Sidney Smith er, medeoprichter van het tijdschrift Edinburgh Review. Smith streed onvermoeibaar voor betere leefomstandigheden in de achterbuurten. Dat soort idealisme kon niet worden aangetroffen bij Waugh, die halverwege jaren vijftig zijn domicilie koos in Combe Florey. De auteur van Brideshead Revisited stond bekend als een paapse plattelandsreactionair, gezegend met een barokke schrijfstijl. Grenzeloos was zijn haat tegen alles wat eigentijds was, meer in het bijzonder zonnebaden, tuindorpen en Picasso.

Hoewel behoorde tot het slag Engelsman dat stoïcijns kan zwelgen in Spartaanse omstandigheden, was het wennen voor Waugh. Korte tijd na de verhuizing schreef hij aan de Hertogin van Devonshire dat het optrekje niet veel kleiner is dan haar Chatsworth, maar “potverdorie, wat is het oncomfortabel, met tientallen handwerklieden die in elke kamer met hun hamers tekeer gaan. Geen plee en het is erg koud in de laurierstruiken.” Een fatsoenlijke plee zou snel worden aangelegd, met Ethiopische schilderijen aan de muur, en het was de plek waar de toen 62 jaar oude schrijver vlak na de paasmis van 1966 een fatale hartaanval zou krijgen.

Zijn vrouw, wier bestaan een gelijkenis vertoonde met dat van Lady Chatterley, moest een deel van de erfenis verkopen omdat haar man bepaald niet zuinig had geleefd. Een Texaanse universiteit kocht Waugh’s bibliotheek, compleet met de boekenkasten, tapijten en volle asbakken. Een paar jaar later besloot de weduwe het landgoed te verkopen. Ze bedacht zich echter, maar weigerde het van de markt te halen omdat ze dan de makelaar financieel moest compenseren. In plaats daarvan ontmoedigde ze potentiële kopers door haar hond Credit een zootje te laten maken en her en der emmers neer te zetten, daarmee de indruk wekkend dat het dak lekte.

Uiteindelijk werd het landgoed in 1971 gekocht door één van Evelyn’s zonen, Auberon. Deze satiricus had het snobisme van zijn vader geërfd en sprak regelmatig de hoop uit dat de arbeiders, een woord dat hij altijd tussen aanhalingstekens zette, uiteindelijk zouden worden verslagen, hun verdiende loon vanwege “hebberigheid, domheid en luiheid”. Ondanks zijn succesvolle loopbaan in de schone letteren, moest Auberon een deel van z’n landgoed verhuren om de energierekening te kunnen betalen en soms verkocht hij Gotische meubelen, onder meer aan Led Zeppelin-gitarist Jimmy Page.

Hij stierf zeven jaar geleden op 61-jarige leeftijd. Tot zijn culture erfenis behoren niet alleen de Literary Review, de Bad Sex Award maar toch ook de ruiten van Combe Florey. Zijn grote project was immers het vervangen van de moderne ramen door de originele sash-ruitjes van getrokken glas. “Zij zullen daar blijven,” schreef Auberon tevreden in zijn autobiografie Will this do?, ”totdat het huis afbrandt of door de gemeente wordt opgekocht om voortaan te dienen een tehuis voor ongetrouwde moeders, die mijn oude ramen er meteen uit zullen halen.”

Patrick van IJzendoorn