Gearchiveerd onder: Volkskrant
Angela Merkels plan voor meer Europese integratie brengt een Brits referendum dichtbij. Er wordt al nagedacht over de vraagstelling, onder meer door voormalig minister van Buitenlandse Zaken David Owen, die droomt van de terugkeer van de E.E.G.
Een Brits referendum is eigenlijk overbodig. De eilandbewoners hebben in 1975 als via een volksraadpleging duidelijk gemaakt wat ze willen: lid zijn van de Europese Economische Gemeenschap. En dat willen ze nog steeds. Het euroscepticisme is pas ontstaan toen de economische gemeenschap verdragsgewijs overging in een politieke. In 1992 nam het Verenigd Koninkrijk in hogere zin afscheid van het eenwordingsproject. Het pond werd uit het Europese Wisselkoersmechanisme gespeculeerd en door het Verdrag van Maastricht te tekenen zorgde premier John Major er enkele maanden later voor dat het euroscepticisme wortel schoot.
Twintig jaar later is er opnieuw een cruciaal moment aangebroken. Terwijl een ‘Europese Monsoon’ over het Verenigd Koninkrijk waaide, werd in Berlijn duidelijk dat de kloof tussen Berlijn en Londen inmiddels onoverbrugbaar is. ‘Nonsens’, zo noemde David Cameron de plannen van de gastvrouw voor een Europese superstaat, compleet met eigen vlag. Nog even en er komt een Europees koningshuis, zo denken de Britten die nog steeds aan het bijkomen zijn van de viering van Elizabeths jubileum. Tegelijkertijd ziet de Britse premier de noodzaak in van meer integratie tussen de Eurozone-landen. Vanaf de zijlijn ziet hij het als zijn taak de belangen van de Britse financiële instellingen te verdedigen.
In Londen zinspeelde minister van Financien George Osborne ondertussen op een referendum. Een souvereiniteitswet die vorig jaar ongemerkt van kracht is geworden bepaalt dat elke verandering in Brussel een volksraadpleging vereist, of het nu gaat om een integratieverdrag of de aanstaande toetreding van Kroatië. De Conservatieve Eurosceptici willen een in/uit referendum, waarmee ze onverwacht op een lijn zitten met de Liberaal-Democraten die zo’n referendum in hun verkiezingsmanifest hadden staan, erop vertrouwend dat de EU verlaten een stap te ver is voor de Britse kiezers. Dat laatste was tot voor kort inderdaad het geval. Een ‘nee’ stem, echter, brengt het risico met zich mee dat de Britten misschien niet meer kunnen profiteren van de vrijhandelszone. Een ‘ja’-stem roept meer vragen op dan het beantwoordt. ‘Ja’ voor wat precies?
De regering heeft ongevraagd advies gekregen van David Owen. In zijn net verschenen boek Europe Restructured pleit het 73-jarige Hogerhuislid voor een Europa als een ui met drie schillen: de Eurozone, de Europese Unie en, als buitenste schil, de Europese Gemeenschap met onder meer het Verenigd Koninkrijk. Wat Owen betreft moet het referendumformulier deze vragen bevatten: a) moet het Verenigd Koninkrijk deel uitmaken van een gemeenschappelijke markt binnen een Europese Gemeenschap? Moet het Verenigd Koninkrijk bij de EU horen, de optie open houdend de eurozone te betreden? Owen verwacht dat zijn landgenoten ‘ja’ op de eerste, en ‘nee’ op de tweede vraag zullen antwoorden.
Dat dit voorstel van Owen komt is veelzeggend. Hij is altijd voor Europese samenwerking geweest en uit onvrede met de Europa-vijandige koers onder Michael Foot verliet hij verliet in 1981 zelfs de Labour Partij. Maar volgens Owen is de integratie te ver gegaan en heeft de Brusselse elite teveel afstand genomen van de Europese burgers, waarbij het opschroeven van haar eigen begroting in deze duistere tijden exemplarisch is. Het is, zo vindt Owen, teveel een samenwerkingsverband van politici geworden. Een toenemend aantal Britten deelt dat sentiment. Zo houden van Nederlands voetbal, Spaans eten, Franse treinen, Zweedse muziek, Duitse efficientie, Italiaanse wijn en de Griekse oudheid, maar niet van Brusselse politiek. In een wat excentriek artikel merkte opinieleider Fraser Nelson onlangs op dat het Eurovisie Songfestival meer betekent voor de verbroedering der Europese volkeren dan ‘Brussel’.
Geef een reactie so far
Een reactie plaatsen
