Notities uit een gekkenhuis

De bekendmaking van de nominaties voor de Turner-prijs is elke jaar weer een bron van grote ergernis in huize Scruton. Hoe bestaat het, denkt de Engelse filosoof, dat de naam van Joseph Mallord William Turner, ‘s lands grootste schilder, in verband wordt gebracht met copulerende poppen, een groep stilstaande kunstenaars in politie-uniformen of een kunstwerk dat de naam ‘Arsewoman in Wonderland’ draagt. Voor hem is het een bewijs dat de navelstreng tussen kunst en schoonheid nagenoeg doorgesneden. Als u in de jury van de Turner-prijs zou zitten, vraag ik hem, op welke uiting van hedendaagse kunst zou uw keuze vallen. (meer…)

“Vooruitgang bestaat niet,” zo schreef Gerard Reve ooit, “en dat is maar goed ook want zoals het nu is, is het al erg genoeg.” De opmerking van de Volksschrijver zou voortreffelijk dienst hebben gedaan als motto voor Gray’s Anatomy. Door zijn tegenstanders is John Gray er wel eens van beschuldigd om een modieuze politiek-filosofische windvaan te zijn, maar uit de dertig verzamelde essays blijkt juist een sterke continuïteit aanwezig te zijn. Deze betreft zijn argwaan jegens het Verlichte idee dat de mensen beter worden naarmate de menselijke kennis toeneemt, dat ethische vooruitgang noodzakelijk samengaat met wetenschappelijke vooruitgang. (meer…)

Nadat hij te horen had gekregen dat hij leed aan de Ziekte van Alzheimer sprak de Engelse zanger en surrealist George Melly de fameuze woorden: “Wel, het is in ieder geval de ideale ziekte voor een surrealist.” Er zat een kern van waarheid in dit staaltje zwarte humor, daar het surrealisme de alledaagse kijk op de wereld verving door een droomwereld vol absurde wendingen, vertekende waarnemingen en onbewuste, spontane gedachten. Deze artistieke psychoanalyse met humor heeft beroemde kunstwerken opgeleverd als Man Ray’s Model in de kruiwagen, de (meer…)

Een redelijk dier? Nee, zo zou de filosoof John Gray de mens toch niet willen noemen. ‘Nee, eerder een dier dat de unieke gave bezit om redenen vinden om in blind vertrouwen te handelen,’ lacht de 59-jarige politiek-filosoof in zijn werkkamer van de London School of Economics. Dat blinde vertrouwen, vooral in grote ideologische verhalen, heeft volgens hem tot op de dag van vandaag (meer…)

Eén van de eerste dingen die opvalt bij het binnentreden van Zygmunt Bauman’s huis, is een bordje aan de muur waarop staat dat een mens niet langer leeft wanneer hij stopt met het bedrijven van de liefde, drinken en roken, maar dat een mensenleven slechts langer lijkt te duren. Een provocerend woord in een maatschappij waar de puriteinse angsthazen (meer…)

In Julian Barnes’ roman Engeland, Engeland wil projectontwikkelaar Sir Jack Pitman het oude Engeland op het eiland Wight nabouwen. Met zijn adviseur overlegt hij hoe dit product in de markt gezet moet worden. Al snel klinkt het ‘Shakespeare, koningin Victoria, de Industriële revolutie, tuinieren…”  Laatstgenoemde bezigheid is sinds jaar (meer…)

Ouders huren prive-leraren in om hun kinderen bij te spijkeren in wiskunde, Cleopatra wordt tijdens geschiedenislessen aangeduid met Cleo en de helft van de Britse universiteiten geeft stoomcursussen Engels voor eerstejaars. (meer…)

In het Franse plaatsje St. Pardoux staat een grote boom met een holle stam waarin zich tijdens de Franse revolutie een zekere François Robert le Chouan hebben verborgen. Dat de boom een eik is, berust niet op toeval. Lees Burke en Wordsworth er maar op na. (meer…)

Leszek Kolakowski houdt van espresso. Op het tijdstip dat in de meeste Engelse huishoudens de Earl Grey ten doop wordt gedragen, zet zijn dochter Agnieszka, een paar dagen over uit Parijs, een dienblad met espresso op tafel. De onderzetters tonen afbeeldingen van de vuurspuwende drakenkoppen die op de buitenmuren van All Souls (meer…)

Meer dan dertig jaar lang heeft hij mensen met problemen tegenover zich in de spreekkamer gehad. Na zijn vervroegd pensioen behandelt de Engelse psychiater Theodore Dalrymple de verzorgingsstaat, waaraan nogal wat mensen verslaafd zouden zijn geraakt. (meer…)